12 Ocak 2014 Pazar

                                    Sinema bir dil midir.

Bizden önceki kuşakların deneyimleri için tarihe bakarız,fikirlerini öğrenmek içinde de felsefeye,yaratıcılıklarının en derin ifadelerini kavramak içinde sanat ve edebiyat bilgilerine yöneliriz ,öğreniriz.

Ve şüphesiz her bilimin, sanatın , disiplini olduğu gibi bir dili vardır.

bu dil bir ulus olunca farklı bir gramere ,bilim olunca terminolojiye ,sanat olunca biçime,ölçüye estetiğe üslub’a dönüşür ; Bu genellemeler ışığında ise sinema nerede diye soracak olursak veya tanımlamamızı yapacak olursak sanırım şu tanımlamayı yapmamız yanlış olmaz.

Sinema bilimi , sanatı ,teknolojiyi kendine göre biçimlendiren kullanan ' Tam 'bir sanattır.

Tam ‘ dır çünkü yaratıcığılığının sınırsızlığını ve gücünü gerçeklikten hayattan bilimden teknolojiden kısaca geçmişten bugünden ve gelecekten alır.

Film türlerini bile inceleyince  bu gerçeklikle yüzleşiriz.(biyoğrafi filmleri,tarihi filmler,fantastik filmler v.b )

Ama sinemanın  bir dil olduğunu bu gerçeklikler doğrultusunda hakkıyla veremeyiz bu tanımlar yetersiz ve eksik kalır.

Bu sebepledir ki tarihinden , gelişime bakmamız gerek.Ama bunu yaparken de  tümden bir sinema tarihini göz önüne almamak gerek belirli bir çerçeve de tutmamız gerek.


Sözünü ettiğim , tarih sinemanın ilk konulu filmlerine ilk öykülü filmlerinin geçtiği yıllara denk gelmektedir ; Yani David Wark Griffith , Nam-ı değer Sinema Dilinin – Grameri’ni başlatan Yönetmen.

Kısaca tanımlamak gerekirse D.W.Griffith ‘ i bugünkü sinemanın ilk oluşumunu hatta  yönetmen sinemasının ilk örneklerini vermektedir bize (auteur sinemasının ilk oluşumlarını onun sinemasında görürüz . )

Sinemanın gramerini oluşturan etkenleri ise şu şekilde tanımlıya biliriz

Kamera
Montaj
Kurgu
Işık
Mizansen
Ses



bu birleşenler daha doğrusu biçim ; hem yönetmenin dilini hemde filmin kimliğini ,dilini daha doğrusu gramerini oluşturur.

Elbette sinema dilini oluşturan bu birleşenleri daha doğrusu ‘biçim’ i şu şekilde sırasıyla tanımlamamız gerek Kamera kullnımı  sadece kamera ve beraberinde etkiyi ve anlamı kuvvetlendiren objektif ( mercek ) seçimi, izleyicinin yönetmen dilini keşfetmesi için bir etkendir.Ama  En az bu kadar önemli olan bir diğer husus ise ‘montaj’ ve ‘kurgu’dur.Kurgu ile montajı birbirinden ayırmak lazımdır. kurgu, senaryoyu  içine alan, görsel olmayan noktaları da kapsayan, ‘filmi her anlamda kurmak anlamına gelmektedir ;Montaj ise tamamen görsel ve işitsel unsurların kullanımını (film bittikten sonra) daha doğrusu teknik aşamadır. Bir anlamda şöylede tanımlıya biliriz.
Kurgu meselenin teorik yanı, montajı ise teorinin hayata geçirildiği noktadır

izleyicinin algısı açısından ve yönetmenin dilini oluşturan bir başka önemli etkende ışıktır .Işık psikolojik ve uzamsal alan yaratımında ( mizansende )önemli bir unusurdur.Mizansen oyuncunun ve kurgusal anlatımın ( Hikaye ,senaryo) bir unsurudur,mizansene yarımcı etkenler ise dekor ,kostüm olarak vb. Etkenleri sıralaya biliriz.

Ses ise kimi zaman anlamı doruk noktasına taşıyan bir etken olmakla beraber ,anlamı ve duyguya yardımcı bir etkendirde.ses efektleri ve bazende mekan sesleri,sessizlik önemli bir etkendir.

Sinemayı bir başka sanat dalıyla anlatmak ifade etmek yanlış görülmemelidir ama sinemayı bir başka sanat dalıyla ifade etmek büyük bir karmaşa ve yanlış anlaşılmalara da sebebiyet verebilir.Bu sebepledir ki sinemayı belirli başlı filmler ve türler içinden incelemek gereklidir. Ancak bu şekilde doğruya yakın bir dil tarifi verebiliriz.


En basit açıklamasıyla;insanlar arasındaki anlaşmayı sağlayan ,bir iletişim aracıdır dil.sözü edilen dil iletişimi ifade etmektedir ,sanatın dili ise yerine göre veya sanatçıya göre evrensel öğeler değerler taşır.Ama asla bir lisan değildir. Belkide dil ve lisan arasındaki doğru ayrımı yapabilirsek Sinema dili veya sanat dili gibi bir genel tanımlamayı doğru algılaya biliriz 


not . konuyla bağdaşmasa da sinema öğrencilerinin veya öğrencilerin bilmesi gereken bir şey vardır.Felsefe dediğimiz olay, kavramları genellemeye yarar ; genelleme çerçevelemek ve sınır çizmektir .sınırlamak ise belirli kalıplara sokar insanı tek tip bir zihniyet yaratır ve bir bakarsınız ki sizin gibi düşünmeyenler öteki olur.şimdi nerden çıktı bu yazı bende bilmiyorum can sıkıntısı olsa gerek gidip  murakaminin bir kitabını okuyum belki uykum gellir .