Sanatçının yapmış olduğu
bir eserle onu anlamak adlandırmak ne kadar doğru? Ya da filmlerle hayatı
anlamaya adlandırmaya çalışmak ? Bu konu tartışmaya açıktır. Benim
tercihim filmlerle hayatı , insanları
incelemek hatta tarihi bu şekilde değerlendirmek. (Bana göre
yapılan her sanatsal eser bir belge niteliğini taşımaktadır gelecek kuşaklar
için ; Bu bir anlamda yaşanılan zamanın bir
anahtarı görevini görür ) , filmlerin bir çoğu tabi ki kurmaca ama bu kurmacanın
oluşmasına zemin hazırlayan ,esin kaynağı olmuş olaylar var, bunları inkar
edemeyiz sadece değerlendirmeye almalıyız.
Sanat
siyasetin ; Tamiridir ; Bu sözü göz önüne alırsak, bir anlamda doğru tamircisi
ama asla bir argümanı, metası değildir. Sanat’ın özüne aykırıdır bu.Ama yaşadığımız dünya da
siyasetten ne kadar uzakda dursak biliriz ki hayatın bir birleşeni, ayrılmaz
bir parçasıdır siyaset.
Sanatçı bu
ayrılmaz birleşeni parçayı , hayatın içinde ki, vazgeçilmez bir olgu gibi bize sunmalı ,
hissettirmelidir;Ölçüsünden ödün vermeden asla propaganda yapmadan.
Sözünü ettiğim
bu nitelikleri bir sanat yapıtında günümüz için hayli zor ama bu
değerlere , ince dokunuşlara dikkat çekmek,
ödün vermeden sanatını eserini yapan sanatçılara da rastlamak mümkün Bu
sanatçılardan biri de Tran Anh Hung ‘dur.
Hazırlamış
olduğum bu çalışma da Tran Anh Hung ve Haruki Murakami 'nin eserini, sanatını sanat
anlayışını , açıklamaya adlandırmaya çalıştım.
NORWEGİAN WOOD - İMKANSIZIN ŞARKISI Acaba Bedenlerimiz Ruhun ve Şartların Oyuncağımı ?
Bir roman uyarlaması olan
filmi incelerken yazılı medya’da çıkan haberlerin ve yorumların düşüncemle uyuşmadığını
gördüm.Bu sebeple, ilk olarak karakterler üzerinde açıklama yapmayı uygun
gördüm.
Ken'ichi Matsuyama :Toru
Watanabe : Her şeyi derinlemesine hisseden ve düşünün duyarlı bir genç sadık
bir arkadaş. Boş zamanlarında bir plakçı’da çalışıyor.Ailesiyle görüşmüyor. onları
arayıp sormak pek aklına gelmiyor ? Saf aşkın peşinden koşan bir genç.
Rinko Kikuchi : Naoko :
Melankolik biri seksüel bozuklukları var.Küçük yaşta ablasının intiharı
ile sarsılmış 17 yaşında’da sevgilisi kuziki’nin intiharı onu derinden yaralamış, hayata
tutunmaya çalışıyor.Ablasından başka amcasının da intihar ettiğini duyunca
kendisini sanatoryum kapatıyor. Ailesiyle
görüşmüyor onları arayıp sormak aklına gelmiyor. O ’ da intihar
ediyor.
Kiko Mizuhara :
Midori : Gerçekçi gibi görünen bir hayalperest ,belki de haddinden fazla sevgiyi arayan sevmeye
çabalayan biri onunda seksüel bozuklukları var
Annesi ölmüş .Babasını yeni kaybetmiş bir tek ablası var .
Reika Kirishima : Reiko Ishida : Naoka’nın Sanatoryum ‘daki
arkadaşı 33 yaşlarında Müzik öğretmeni olan bir kadın ; Hayatı boyunca
mükemmelliği ile ( Müzik alanında başarısı ile ) içten içe gururlanmış elindeki
bir sakatlanmadan dolayı profesyonel
müzik yaşamı son bulmuş .Bu durumu kabul etmeye çalışırken hayatına evlenerek
bir yön veriyor.Ama bir öğrencisiyle yaşadığı eşcinsel ilişki sonrası
bunalıma düşüyor. Onunda seksüel anlamda bir takım girdapları var.( dikkat edin bozukluk değil girdap )Ailesini terk
etmiş kendisini bu dünyadan soyutlamış.( Kocasını ve kızını da görmüyor)
Kengo Kôra : Kizuki : Vatanabe’nin Naoka’nın üç yaşından beri yakın arkadaşı aynı zamanda Naoka’nın
ilk sevgilisi. 17 yaşında intihar ediyor .Onunla ilgili herşey soru
işareti ölümü gibi.
Tetsuji Tamayama : Nagasawa : Vatanabe’nin üni.arkadaşı
kendinden başka hiç kimseyi düşünmeyen ,istediği kızla-kızlarla
beraber olan. Kız arkadaşı Hatsumi’ye karşı kayıtsız bir erkek.Ailesiyle
görüşmüyor sadece babasın’dan para almak için arada sıra da konuşuyor.
Eriko Hatsune : Hatsumi :
İyi bir ailenin kızı duygusal bir yapıya
sahip belki’ de cinsel yönden tek normal olan O . Ama O ’da Nagasava’yı
sevmesinden ötürü hayatının yanlışını yapıyor.Nagasava’nın ondan ayrılmasından
kısa bir süre sonra evleniyor. ailesiyle yavaş yavaş bağlarını koparıyor. unutamadığı için Nagasawa’yı intihar ediyor.
FİLMİN KONUSU
Kahramanımız Vatanabe 37 yaşındadır. Bir uçak yolculuk sırasında Beatles'ın 'Norwegian
Wood' adlı parçasını duyar. Bu parça onu gençlik yıllarına götürecektir.Naoko
ve Kizuki’li yıllarına. Kahramanlarımızın pek yüz vermediği 1968 coşkusu ,arka
fondadır .(Kitap ve film için de geçerlidir bu .
) Onların umursamazlıkla , duyarlılığı
aynı noktada erittikleri ; Güçlü duyguları, onların hayatlarına ve isteklerine
yön verecektir. Gençlerin yaşam, ölüm,
sanat, özgürlük ve sorumluluk ile ilgili gelişen fikirlerine şahit oluyoruz
kısaca hayatlarındaki bocalamalarına şahit oluyoruz.
Üç yakın arkadaş olan
gençlerden geriye bir tek hayatta Vatanebe kalmıştır.Hayatının başında ilk
gençlik yıllarında ölümle tanışan Vatanebe için artık ölüm hayatın ta kendisi
olur. Her iki arkadaşının intiharını ve
gelişen olayları yeniden sorgular ;Yakın arkadaşı Kizuki’nin intiharının
ardından Tokyo'da geçirdiği üniversite
yıllarına ve kizukinin kız arkadaşı ,ve kendisinin de yakın arkadaşı Naoko’yle yakınlaşmaları ve zorunlu ayrılıkları filmde şiirsel bir
şekilde anlatılır. Vatanabenin yeni
tanıştığı Midori adlı kızla yeniden hayata tutunmaya çalışmasına şahit
oluruz. Yönetmenin kitaba sadık kaldığını görüyoruz.
Cinsellik ana tema gibi
gelse de aslında filmde ve kitapta anlatılmak istenen daha farklı bir
imgedir.Cinsellik öğesi aşk anlamında
değil . Hayata karşı eksiklik duygusunu tamamlama ,arama adına
kullanılmış.Cinsellik bir metafor hatta – bir fetiş kavram. Şefkat – teselli – rahatlamanın arayışında, anlamında kullanılıyor. Ama aşk olarak değil.
Acıya karşı; Duygu da, düşünce de ki beraberliğe ilaveten bedensel beraberliği
yaşarlarsa o acıyı yenebilir miyiz.? Arayışı var.
İntihar kolay kolay
adlandırılamaz hele ki hayatın başında kişiler için ( gençler için ) Kişileri hem bunalıma sokar hem de hayatından eder ,ciddi
bir yarım kalmışlık duygusu verir
karakterlerimizin de başına gelen
bu.Kimisi ölüm acısıyla başa çıkmaya çabalıyor kimisi de yitirdikleri
kaybettikleri değerlerin arayışında, birbirine destek olmaya çabalıyor.
Yönetmen mükemmel bir şekilde görselliğe sahipken cinsel birleşmelerde erotik
bir anlatım kullanmak yerine sadece karakterlerin yüzüne odaklanmış. ( Yüzleri yakın
planda çekmiştir.)Bunun altında yatan ise yüzlerinde ki ifade ve
hissettikleridir. Çünkü orada ki, bir
aşkla yapılan eylem değildir. Teselli ve
huzur arayışıdır. Vatanabe’ nin Naokaya karşı sorumluluk duyması ona
bağlanmasının altında da bu duygu hakimdir.Aşk değildir.
FİLMLE KİTAP
ARASINDAKİ FARKLILIKLAR :Yönetmen kitaba sadık kamış. Kitapta yan
karakterler hakkında detaylı bilgileri alırken filmde ayrıntılara girmemiş özellikle filmde es geçilen ama kitapta detaylı anlatılan Reiko Ishida karakteri gibi .Yönetmen görselliğe
öncelik almıştır.FİLMLE KİTAP ARASINDAKİ BENZERLİKLER :Yönetmen , romanın temasına ve yazarın anlatım dilene sadık kalmış.
ELEŞTİRİLER : Film ve kitap hakkında yapılan eleştiriler daha çok melankolik bir aşk hikayesi üzerine yoğunlaşır.Ama burada anlatılan ne aşktır ne de cinselliktir. Cinsellik ana tema gibi gelse de aslında filmde ve kitapta anlatılmak istenen daha farklı bir kavramdır oda teselli arayışıdır.
DİYALOGLAR : Film de az diyaloglara girilmiş,
görsellikle anlatım tercih edilmiş.Kitapta Diyalogların açık seçik olması
bilinçli olarak yapılmış ; Yaşam karşısında ki ruhun çırpınışını anlatma adına .Bu sebeple insanı rahatsız
etmiyor özellikle doğallık ve
gerçekçilik katıyor .
KİTABIN TEMASI: Hayatta ki her şeyin geçiciliği,belleğin ve
imkansızlığın anlatımı üzerine kurulmuş. İnsanın etrafı ile
değil kendisi ile yaptığı bir savaş anlatılmaktadır. ( bir anlamda elinde
kalanlarla yetinme .) Ruh ve beden arasında bütünleşememe anlatılıyor.(
ruhtaki acıları gidermek adına her şey yaşanıyor) hayatta gerçek huzur ve
mutluluk imkansız herkes için.Örnek vermek gerekirse; Dünya bir sahne ise kimisi kendi isteği ile çekiliyor bu oyundan kalan da kendi adına ve kendine yakın hissettikleri adına bir yaşama savaşı veriyor.Ve hiç de mutlu olamıyor hep yetersiz hep eksik kalıyor. Hayata anlam katan o ince titreşimler ; beslenmek gibi ,seks gibi kendi doğal yapısında yaşanmıyor. Anlamını yitiriyor hep bir geçiştirme ve çareymiş gibi yaşanıldığı anlatılıyor.
KİTABIN
YAZILDIĞI DÖNEM : Hikaye 1968 yılında geçiyor ama ne romanda ne de
filmde bunun üzerinde durulmamış ; Bir arka fon gibi okuyucuya ve izleyiciye
gösterilmiş.
NORWEGİAN WOOD , KİTABIN BASIM ( YAYIN YILI ):1987
TÜRKİYE’DE Kİ YAYIN EVİ : Doğan Yayınları ( Dünya Edebiyatı / Roman)
BASIM TARİHİ : 2004 ( Türkiye )1.Basım Yılı
2012. ( Türkiye ) 6.Basım Yılı
NORWEGİAN WOOD , KİTABIN BASIM ( YAYIN YILI ):1987
TÜRKİYE’DE Kİ YAYIN EVİ : Doğan Yayınları ( Dünya Edebiyatı / Roman)
BASIM TARİHİ : 2004 ( Türkiye )1.Basım Yılı
2012. ( Türkiye ) 6.Basım Yılı
YAZAR HAKKINDA BİLGİ
HARUKİ MURAKAMİ
: 12 Ocak 1949
yılında Japonya'nın
Kyoto
kentinde dünyaya gelmiştir. Babası Budist bir din adamıdır. Haruki gençliğinin
büyük bir bölümünü Kobe'de
geçirmiş. Üniversite öğrenimini Tokyo’daki
Vaseda Üniversitesi'nde
tamamlayıp 1975’te
mezun olmuştur. 1986
- 1995
yılları arasında ülkesinden uzakta Avrupa ve Amerika Birleşik Devletleri’nde
yaşadı.
Yazarın ilk kitabı olan “Kaze no uta o kike” Gunzou Edebiyat Ödülü'nü almış.(1979).İkinci kitabı “Hitsuci o meguru Booken” (1982) isimli romanını yazdı.Bu eseriyle de ( Yeni Yazarlar Noma Edebiyat Ödülünü aldı ).Üçüncü kitabı“Sekai no ovari to haado boirudo” (1985) yazdı. Ve bu kitap da Tanizaki Ödülü’nü kazandı. Fakat Murakamiyi dünyaya tanıtan ve kendinden söz ettiren kitabı tam 16 dile çevrilmiş olan “İmkânsızın Şarkısı (Norvei no Mori)” (1987) olmuştur. 1995’te yayımlanan “Zemberekkuşu'nun Güncesi” kitabı ile de ertesi yıl Yomiuri Edebiyat Ödülünü kazanır.
Yazar Haruki Murakami ; günümüzde Amerikan kültürünün etkisi altında kaldığı ve aşırı Batıcı olduğu eleştirilerine maruz kalmaktadır. ( Bu düşünce tamamiyle saçmadır Murakami tipik bir Japon; bütün kitaplarını okumuş biri olarak olaylara yaklaşımını ve karakterlerini düşününce bende bu kanıya vardım .O japon hemde katıksız.) Japonya’nın XX. yüzyıldaki en büyük yazarlarından biri olarak kabul edilir.( Ayrıca bir dedikodu haberi Norwegian Wood romanı yazarın bir anlamda da otobiyografisi olarak değerlendiriliyor - üni . yıllarında Murakamide bir plakçıda çalışmış )
NOT : Romanın
ve Filmin adı Beatles
grubunun,
Nowegian Wood şarkısının adı.filmde ve kitaapta hikaye bu şarkıyla başlıyor.Dönemin ruhunu ve
gençliğine de gönderme olarak ele alabiliriz. Yazarın ilk kitabı olan “Kaze no uta o kike” Gunzou Edebiyat Ödülü'nü almış.(1979).İkinci kitabı “Hitsuci o meguru Booken” (1982) isimli romanını yazdı.Bu eseriyle de ( Yeni Yazarlar Noma Edebiyat Ödülünü aldı ).Üçüncü kitabı“Sekai no ovari to haado boirudo” (1985) yazdı. Ve bu kitap da Tanizaki Ödülü’nü kazandı. Fakat Murakamiyi dünyaya tanıtan ve kendinden söz ettiren kitabı tam 16 dile çevrilmiş olan “İmkânsızın Şarkısı (Norvei no Mori)” (1987) olmuştur. 1995’te yayımlanan “Zemberekkuşu'nun Güncesi” kitabı ile de ertesi yıl Yomiuri Edebiyat Ödülünü kazanır.
Yazar Haruki Murakami ; günümüzde Amerikan kültürünün etkisi altında kaldığı ve aşırı Batıcı olduğu eleştirilerine maruz kalmaktadır. ( Bu düşünce tamamiyle saçmadır Murakami tipik bir Japon; bütün kitaplarını okumuş biri olarak olaylara yaklaşımını ve karakterlerini düşününce bende bu kanıya vardım .O japon hemde katıksız.) Japonya’nın XX. yüzyıldaki en büyük yazarlarından biri olarak kabul edilir.( Ayrıca bir dedikodu haberi Norwegian Wood romanı yazarın bir anlamda da otobiyografisi olarak değerlendiriliyor - üni . yıllarında Murakamide bir plakçıda çalışmış )
Yazarın ifade tarzı son derece zengin olmakla
beraber ilgi çekici.Eserlerinde yaptığı tanımlamalar benzetmeler ve açıklamalar
kimi zaman düşündürmenin yanında kimi zaman güldürüyor,Şüphesiz hayal gücü
zengin ,olmanın ötesinde farklı çalışıyor.Sıradan bir hayat sürmenin dışında
kedilere düşkünlüğü ve bir yerde 2 yıl’dan çok kalmama takıntısı dışında son
derece monoton bir yaşamı tercih etmiş Murakami ; ( aklıma nedense hiç alakası olmadığı
halde Walter Benjamin geliyor , onunda kitaplarını okuyunca kafamda yarattığım
adam ve fotoğrafını görünce hadi beee bu memur tipli de ne dediğim gibi biri )kısaca
kullandığı cümlelerle ,yaptığı benzetmelerle hayal gücünün ne kadar zengin
komik ve incitici olduğunu biz okuyucularına gösteren ve yeni kitaplarını dört
gözle bekleten bir Japon yazar.
TRAN ANH HUNG
23 .12.1962 ’de Vietnam
doğumludur. 12 yaşında ,Saygonun
düşmesiyle ( Vietnam savaşı
sonunda ) ailesiyle beraber Fransa ya göç eder.Fransız vatandaşlığına geçer.
Sinema eğitimini de bu ülkede almıştır.
Ecole Louis Lumiere sinematografi. Ayrıca Fransa da Sorbanne üni. Felsefe
eğitimi almıştır. Fransız ordusuna üniforma diken bir terzinin oğludur.Eşi Yen Khe Luguern filmlerinde baş rol oyuncusudur (Norwegian wood – İmkansızın
şarkısı filmi hariç) Bütün filmlerinde
Eşi Yen Khe Prodüksiyon tasarımcısı ve
Kostüm tasarımından sorumludur. Eşi Yen Khe Luguern 1968 yılında Vietnam’ da doğdumuştur .Yen khe luguern Fransa'da iç
tasarım ve mimarlık eğitimi almıştır. Çiftin
2 çocuğu vardır.
TRAN ANH HUNG ’UN
SİNEMA DİLİ
Genellikle filmlerinde diyaloglar az’dır.Görsellikle
anlatımı tercih etmiştir.görsellik anlatım dili olduğu için ,seyirci kahramanın içsel dünyasını keşfetmek durumunda kalır.bu sebeple seyirci içsel bir yolculuğa çıkar.Bu da seyredene hayatı kavramları sorgulama imkanı verir. seyirci seyreden durumundan çıkar onun anlatmak istediği dünyayla bağlantı kurar.Filmlerinde doğanın sesleri ve görsel imgeler baskındır.Filmleri görsel anlamda son derece estetik . Renkleri çok canlı kullanmayı tercih etmiştir.Kamera kullanımı akıcı ve sürükleyici, bunun yanın genellikle filmlerinde yakın planları, kullanır.Filmlerinde konuyu anlatım biçimde sadelik ve duygusal bir incelik vardır.Filmlerinde politikayı halkın yaşadığı pencereden gösterir. Siyasetin yaşantıya geçmiş halini görürüz.Asla siyasi bir ideoloji yapmaz.Naif bir incelikle anlatır.